NFT’s: Lucratief spel of serieuze grap?

Aldus AMDAX / Marcel Burger

Begin dit jaar namen de NFT’s (non-fungible tokens) ineens een hoge vlucht. Zelf had ik in een ver verleden (2017) al eens een nest cryptokitties gefokt, maar nu besloot ik serieus te gaan experimenteren met deze materie. Voor wie de hype gemist heeft: NFT’s maken het mogelijk om het eigendom van een digitaal object onomstotelijk aan te tonen. Volgens de één een lucratieve business die serieus genomen moet worden. Voor de ander een ridicule uitwas van de blockchain waarbij duizelingwekkende bedragen worden neergelegd voor ‘niets’. Op Twitter vechten aanhangers en sceptici elkaar de tent uit en waar ik mij initieel onder die laatste groep schaarde, besloot ik die houding te laten varen voor mijn professionele nieuwsgierigheid. Die zoektocht heeft voor AMDAX nog niet tot een eenduidig standpunt geleid, maar mijn geflirt leidde wel langs miskleunen en meevallers die ons veel kunnen leren.

Mijn eerste verkenningen brachten me bij Pascal Boyart, een Franse straatkunstenaar die in 2018 grote muurschilderingen maakte in Parijs. Om zichzelf te verzekeren van financieel support verbond hij aan deze kunstwerken een bitcoin QR-code. Daarmee konden belangstellenden hem een bitcoinfooi geven als dank voor de verfraaiing van de stad. Toen een van zijn werken werd gesloopt en de originele schildering daarmee zou verdwijnen, besloot Pascal dit werk digitaal het eeuwige leven te schenken. Hij deelde de schildering op in stukjes en zette ieder stukje op een NFT. Later herhaalde Boyart deze ‘kunstgreep’ toen hij in een vervallen kraakpand een fresco schilderde. In de verkoop gaf hij het eigendom over de schildering in delen uit handen voor 1 ethereum per stuk. Een paar maanden later gingen deze NFT’s voor een veelvoud van dat bedrag van de hand. Bij iedere verkoop vloeiden er royalty fees naar de kunstenaar en Boyart hoefde niet meer van de straat te leven.

Deze ervaring maakte mij nieuwsgierig naar meer en zo kwam ik bijvoorbeeld op het spoor van ‘generative art’: digitale kunst die ‘on demand’ door een stuk programmeercode wordt gemaakt. Je kiest simpelweg een style die je bevalt en nadat je betaald hebt, wordt een random gegenereerde versie naar jouw Ethereumadres verstuurd. Deze werken verschijnen vaak in een beperkte oplage en groeien zo uit tot een NFT-collectie op het Ethereumnetwerk. Wanneer beleggers of liefhebbers zulke NFT’s op voorhand rechtstreeks afnemen bij de kunstenaar, heet dat ‘minten’. Vervolgens kan er op secundaire marktplaatsen als OpenSea een levendige handel ontstaan. Kopers mogen zich dan de gelukkige eigenaar noemen van een serieus digitaal kunstwerk, zoals een Fidenza of een Chromie Squiggle, maar het kan evengoed om een profielfoto gaan. Zo circuleren er animaties van een verveelde aap, een digitaal draakje waarmee je kunt chatten en varianten van een melig pixelated piemelplaatje dat al sinds 2006 op internet rondzingt. Eén grote grap, zou je zeggen, ware het niet dat er miljoenen mee gemoeid zijn. Kijk maar eens op de ranking site van OpenSea en ontdek welke malle serie nu weer mateloos populair is.  

En zo verworden NFT’s soms tot een online statussymbool voor de nouveaux riches, die achteloos kapitalen neerleggen om tot een selectief clubje te behoren. Tegelijkertijd vertegenwoordigen NFT’s wel degelijk een bepaalde waarde vanuit cultuur-historisch perspectief en vormen zij als zodanig een serieuze nieuwe stroming in de kunst. Afgelopen weekend vond in Almere bijvoorbeeld de eerste NFT expositie van Nederland plaats, met aan mij de eervolle taak om deze te openen. In de afgelopen maanden heb ik her en der meegelift met de gekte, en dat met wisselend succes. Het blijkt ontzettend lastig om een NFT op toekomstige waarde te schatten. De ‘hype cycles’ zijn grillig en de collecties volgen elkaar snel op. De opbrengsten kunnen astronomisch zijn, maar – zo heb ik ervaren – evengoed nihil. Bij AMDAX verkennen we op dit moment de mogelijkheden om NFT’s op een verantwoorde manier aan onze klanten aan te bieden. Daarover later meer. Tot die tijd dwaal ik graag een beetje rond door de digitale galerij die ik voor mijn NFT’s heb ingericht en hul ik me stiekem in de hoody die ik van mijn NFT-afbeelding heb laten maken. Een hint: het gaat om pixelated art en mijn vrouw wil niet met mij gezien worden als ik ‘m draag. Tja, dat soort grappen dus.

Ga terug naar het overzicht